မာရ်မာ ဝတ္ထုပုံပြင် — မကောင်းဆိုးဝါး အိုးထိန်းသမား
Translated by U Wainnita
တစ်ခါတုန်းက နိုင်ငံတစ်ခုမှာ အိုးထိန်းသမားတစ်ယောက် နေထိုင်ခဲ့တယ်။ သူဟာ ရွှံ့စေးနဲ့လုပ်ထားတဲ့ အိုးခွက်တွေရဲ့ အရည်အသွေးကြောင့် ကျော်ကြားမှုနဲ့ နာမည်ကောင်းရခဲ့တယ်။ သူ့ဘေးမှာ အဝတ်လျှော်သမားတစ်ယောက် နေထိုင်ပြီး သူမရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုနဲ့ ရိုးသားမှုကြောင့် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းမှာ နာမည်ကြီးခဲ့တယ်။ အဝတ်လျှော်သမားဟာ ချမ်းသာကြွယ်ဝသလောက် အလုပ်ကြိုးစားသူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အိုးထိန်းသမားရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ မနာလိုမှုတွေ ရှိနေပါတယ်။ သူဟာ အဝတ်လျှော်သမားရဲ့ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုနဲ့ လူကြိုက်များမှုကို မကြိုက်ပါဘူး။ သူဟာ အဝတ်လျှော်သမားကို ထိခိုက်အောင် ကြံစည်ဖို့ နှလုံးသားထဲမှာ စတင်ကြံစည်ခဲ့ပါတယ်။
တစ်နေ့တွင် မြေအိုးထိန်းသမားသည် နန်းတော်သို့ သွားပြီး ယဉ်ကျေးစွာ ဘုရင်အား “အရှင်မင်းကြီး၊ နိုင်ငံတော်တွင် ရတနာအားလုံးရှိသည်။ တစ်ခုတည်းသောအရာဖြစ်သည့် ဆင်ဖြူတစ်ကောင်မှလွဲ၍ အခြားအရာတစ်ခုရှိသည်။ အရှင်မင်းကြီးအလိုရှိပါက ဆင်နက်ကို ဆင်ခန်းမတွင် ဆေးကြောပြီး အဖြူရောင်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်သည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။
ဘုရင်သည် အဆိုပြုချက်ကို ကြားပြီးနောက် ခဏစဉ်းစားပြီးနောက် ၎င်း၏ဝန်ကြီးများအား “အဝတ်လျှော်သမားကို ခေါ်ပါ။ ကျွန်ုပ်၏ ဆင်နက်ကို တစ်ပတ်အတွင်း မဆေးကြောဘဲ အဖြူရောင်ဖြစ်အောင် မလုပ်ပါက ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ပေးခံရမည်” ဟု အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
တော်ဝင်နန်းတော်ကို ရောက်လာပြီး ဒီထူးဆန်းတဲ့ အမိန့်ကို ကြားလိုက်ရတဲ့ အဝတ်လျှော်သမားဟာ အံ့အားသင့်သွားပါတယ်။ ဒါဟာ သူ့အိမ်နီးချင်း မြေအိုးထိန်းသမားရဲ့ ပူးပေါင်းကြံစည်မှုဖြစ်တယ်ဆိုတာ သူ နားလည်သွားပါတယ်။
ဒီအတွေးကြောင့် ညဘက် အိပ်မပျော်နိုင်ပါဘူး။ ဆင်ကို ဘယ်လိုဆေးကြောပြီး ဖြူစင်အောင် လုပ်မလဲ။ မဖြစ်နိုင်တဲ့ အလုပ်တစ်ခုပါပဲ။ ဒါပေမယ့် ရုတ်တရက် သူ့ခေါင်းထဲကို အကြံအစည်အသစ်တစ်ခု ရောက်လာပါတယ်။
နောက်တစ်နေ့တွင် သူသည် ဘုရင်ထံသို့ သွားပြီး “အရှင်မင်းကြီး၊ ကျွန်ုပ်သည် အမိန့်တော်ကို နာခံပါမည်။ သို့သော် ဦးစွာ ဆင်ကို ဆပ်ပြာရည်ဖြင့် ပြုတ်ရမည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တွင် ဤမျှကြီးမားသော အိုးမရှိပါ။ အိုးထိန်းသမားအား ဆင်တစ်ကောင်ကို ပြုတ်နိုင်လောက်အောင် ကြီးမားသော အိုးကြီးတစ်လုံး ပြုလုပ်ရန် အမိန့်ပေးပါက ကျွန်ုပ် အလုပ်လုပ်နိုင်ပါပြီ” ဟု လျှောက်တင်သည်။ ထို့နောက် ဘုရင်သည် အိုးထိန်းသမားကို ခေါ်ပြီး “ဆင်တစ်ကောင်ကို တစ်ပတ်အတွင်း ပြုတ်နိုင်လောက်အောင် ကြီးမားသော အိုးကြီးတစ်လုံး လုပ်ပါ။ မဟုတ်ပါက တော်ဝင်ပြစ်ဒဏ်သည် သင့်အား စောင့်ကြိုနေမည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
အိုးထိန်းသမားဟာ အိုးတွေလုပ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဆင်ကိုထည့်ဖို့ကြိုးစားတာနဲ့ အိုးတွေတစ်အိုးပြီးတစ်အိုးကွဲသွားတယ်။ တစ်ပတ်ကြာသွားပေမယ့် အိုးကမပြီးသေးဘူး။
နောက်ဆုံးတော့ ဘုရင်က အိုးထိန်းသမားကိုခေါ်ပြီး သူဘာကြောင့်မအောင်မြင်တာလဲလို့မေးတယ်။ ဘုရင်ရဲ့ဒေါသကိုမြင်တော့ အိုးထိန်းသမားဟာ ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်ပြီး အရာအားလုံးကိုဝန်ခံလိုက်တယ်။ သူက “အရှင်မင်းကြီး၊ အဝတ်လျှော်သမားအတွက် မနာလိုလို့ ဒီမှားယွင်းတဲ့အကြံဉာဏ်ကို ကျွန်တော်ပေးခဲ့တာပါ။ ကျွန်တော်အပြစ်ရှိပါတယ်” လို့ပြောတယ်။
ဘုရင်သည် အရာအားလုံးကို ကြားသိပြီးနောက် အိုးထိန်းသမားအား ကြိမ်ဒဏ်ငါးချက်ဖြင့် အပြစ်ပေးခဲ့ပြီး အဝတ်လျှော်သမားအား တောင်းပန်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ လက်စားချေလိုသောအားဖြင့် မည်သူမျှ အခြားသူများကို ထိခိုက်နစ်နာစေလိုခြင်းမရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
ဤဖြစ်ရပ်အပြီးတွင် အိုးထိန်းသမားသည် အကြမ်းဖက်မှုလမ်းကြောင်းကို ထပ်မံမလျှောက်လှမ်းတော့ဘဲ အဝတ်လျှော်သမားသည်လည်း သူ၏ယခင်အလုပ်ကို ငြိမ်းချမ်းစွာ စတင်နေထိုင်ခဲ့သည်။
Marma Folktale — The Naughty Potter
Once upon a time, in a certain kingdom, there lived a potter. He was well-known for his skill in crafting pots, pans, and other earthenware. His neighbor was a washerman, who, through his hard work and honesty, had also earned a good reputation and built up some wealth.
But deep inside, the potter was of a jealous and malicious nature. He couldn’t stand seeing others prosper, especially his neighbor. Envy burned in his heart, and he began scheming for ways to ruin the washerman.
One day, the potter went to the royal court. Bowing low before the king, he said,
“Your Majesty, your kingdom is full of rare treasures—but it lacks one thing: a white elephant. If you wish, there is an easy solution. Have your black elephant washed by our washerman, and surely it will turn white!”
The king pondered the idea.
“Not a bad suggestion,” he thought.
Then he ordered his ministers,
“Call the washerman. Tell him to wash my largest and strongest black elephant and make it pure white within a week. If he fails, he will face severe punishment.”
The washerman, summoned to the court, was stunned by this bizarre command. It didn’t take him long to realize this was the potter’s trap.
He couldn’t sleep, couldn’t eat. He was consumed by worry. How on earth could he wash an elephant white? But just when things seemed hopeless, a clever idea lit up his mind—one that would get him out of trouble and teach the potter a lesson too.
He went back to the king and said,
“Your Majesty, I can certainly make your black elephant white. But before I wash it, the elephant must be thoroughly boiled in soapy water. The problem is, I have no vessel large enough to boil an elephant. If you could kindly instruct the potter—my neighbor—to make such a vessel, I can begin at once.”
The king, pleased with this solution, summoned the potter and ordered him to create a pot large enough to boil an elephant within one week—or face punishment himself.
Now the tables had turned.
The potter began crafting giant pots, but no matter how many he made, they all collapsed under the elephant’s weight. One after another, they broke. The week flew by, but he couldn’t build a single pot large and strong enough.
Finally, the king called him back to the court and demanded an explanation. Terrified, the potter fell at the king’s feet and confessed the truth:
“Your Majesty, it was I who, out of jealousy, gave you the idea to wash the elephant white. I only wanted to bring harm to the washerman.”
The king, now understanding everything, was furious. He ordered that the potter be given five lashes and publicly apologize to the washerman. He also declared to all the people of the kingdom that such envy and deceit must never be repeated.
From that day on, the potter never again let jealousy rule his heart, and the washerman went on with his life in peace.
মারমা রূপকথা — দুষ্ট কুমোর
এককালে এক রাজ্যে বাস করত একজন কুমোর। সে তার মাটি দিয়ে তৈরি করা হাঁড়ি-পাতিলের গুণে সুনাম ও খ্যাতি অর্জন করেছিল। তার পাশেই থাকত এক ধোপা, যার পরিশ্রম ও সততার কারণে রাজ্যজুড়ে ছিল তার সুনাম। ধোপা যেমন পরিশ্রমী, তেমনি ছিল সচ্ছল।
কিন্তু কুমোরের হৃদয়ে ছিল হিংসা। ধোপার সমৃদ্ধি ও জনপ্রিয়তা তার ভালো লাগত না। সে মনে মনে ধোপার ক্ষতি করার জন্য ফন্দি আঁটতে লাগল।
একদিন কুমোর রাজদরবারে গিয়ে বিনয়ের সঙ্গে রাজাকে বলল,
“মহারাজ, আপনার রাজ্যে সকল রত্নই আছে, কেবল একটি জিনিসের অভাব — সাদা হাতি। আপনি চাইলে আপনার হাতিশালার কালো হাতিটিকে ধোপা দিয়ে ধুইয়ে সাদা করে নিতে পারেন!”
রাজা প্রস্তাবটি শুনে কিছুক্ষণ চিন্তা করলেন, তারপর উজির-নাজিরদের নির্দেশ দিলেন,
“ধোপাকে ডেকে আনো। আমার কালো হাতিটিকে এক সপ্তাহের মধ্যে ধুয়ে সাদা না করলে, তাকে কঠোর শাস্তি দেওয়া হবে।”
ধোপা রাজদরবারে এসে এই অদ্ভুত আদেশ শুনে হতবাক হয়ে গেল। সে বুঝে গেল, এই ষড়যন্ত্র তার প্রতিবেশী কুমোরের।
চিন্তায় রাতে ঘুম আসে না। কীভাবে হাতিকে ধুয়ে সাদা করবে? অসম্ভব কাজ! কিন্তু হঠাৎ করেই তার মাথায় এক অভিনব বুদ্ধি এল।
পরদিন সে রাজাকে গিয়ে বলল,
“মহারাজ, আপনার আদেশ পালন করব। তবে তার আগে হাতিটিকে সাবান-জলে সেদ্ধ করা প্রয়োজন। কিন্তু এত বড় একটি পাত্র আমার নেই। আপনি যদি কুমোরকে নির্দেশ দেন, সে যেন একটি হাতি সেদ্ধ করার মতো পাত্র তৈরি করে দেয়, তাহলে আমি কাজ শুরু করতে পারি।”
রাজা এবার কুমোরকে ডেকে বললেন,
“এক সপ্তাহের মধ্যে হাতি সিদ্ধ করার জন্য একটি বিশাল পাত্র তৈরি করো, নচেৎ তোমার জন্য অপেক্ষা করছে রাজ দণ্ড।”
কুমোর পাত্র বানাতে শুরু করল। কিন্তু একটির পর একটি হাঁড়ি বানিয়ে দেখল—হাতি ঢোকাতে গেলেই ভেঙে পড়ে। সপ্তাহ শেষ হয়ে এল, কিন্তু পাত্র তৈরি হলো না।
শেষমেশ রাজা কুমোরকে ডেকে পাঠালেন। ব্যর্থতার কারণ জানতে চাইলেন। রাজার ভয়ংকর রোষ দেখে কুমোর ভয়ে কাঁপতে কাঁপতে সব স্বীকার করে ফেলল। বলল,
“মহারাজ, ধোপার প্রতি হিংসা থেকেই আমি আপনাকে এই মিথ্যা পরামর্শ দিয়েছিলাম। আমি অপরাধী।”
রাজা সব শুনে কুমোরকে পাঁচটি বেত্রাঘাতের শাস্তি দিলেন এবং ধোপার কাছে ক্ষমা চাইতে নির্দেশ দিলেন। সেই সঙ্গে রাজ্যে ঘোষণা করা হলো—প্রতিহিংসা থেকে কেউ যেন অন্যের ক্ষতি করতে না চায়।
এই ঘটনার পর থেকে কুমোর আর কখনও হিংসার পথে হাঁটেনি, আর ধোপাও তার পুরোনো কাজ নিয়েই শান্তিতে জীবন কাটাতে লাগল।