မာရ်မာပုံပြင်များ — နကော်နီ
Translated by U Wainnita
ဘင်္ဂါလီစာပေတွင် ဂိုပါလ်ဘာရ်၏ ဇာတ်လမ်းများ၊ ဘာဘယ်လ်၏ ဟယ်လ်ခါတာ၊ ဟိုဂျာ နာဆီရူဒင်၏ ပုံပြင်များစုစည်းမှုနှင့် သက်ချာချာ၏ ဇာတ်လမ်းများသည် ဟာသကြွယ်ဝသော အံ့သြဖွယ်ကောင်းသော ဖန်တီးမှုများဖြစ်ပြီး အလားတူပင် မာရ်မာရိုးရာပုံပြင်များတွင် နကော်နီသည်လည်း ချဉ်-ချို-ငန် အရသာများ ပြည့်နှက်နေသော အံ့သြဖွယ်ကောင်းသော ဖန်တီးမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နကော်နီသည် လှည့်စားမှု၏ အရိပ်အောက်တွင် သူ၏ဘဝကို မည်သို့နေထိုင်ခဲ့သည်ကို အခြေခံထားသော ဇာတ်လမ်းများစုစည်းမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ နကော်နီသည် မာရ်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် စာပေတွင် သူခိုး၊ လိမ်လည်သူ၊ လိမ်ညာသူ စသည်တို့၏ သဘောသဘာဝကို ကိုယ်စားပြုသည့် သင်္ကေတအဖြစ် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။
မွေးဖွားခြင်းဇာတ်လမ်း
တောင်ပေါ်ရွာလေးတစ်ရွာမှာ ကလေးမရှိတဲ့စုံတွဲတစ်တွဲဟာ ကြာမြင့်စွာအတူနေထိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဆင်းရဲမွဲတေမှုတွေရှိခဲ့ပေမယ့် မေတ္တာတရားကတော့ ချို့တဲ့မှုမရှိပါဘူး။ တစ်ခုတည်းသော ဝမ်းနည်းစရာကတော့ သူတို့မှာ ကလေးမရှိတာပါပဲ။
တစ်ညမှာ ဇနီးသည်ဟာ ထူးဆန်းတဲ့အိပ်မက်တစ်ခုမက်ခဲ့ပါတယ်။ သူမဟာ ပင်လယ်ကမ်းစပ်နှစ်ဖက်မှာ ရပ်နေတဲ့ ဧရာမလူတစ်ယောက်ရဲ့ဗိုက်ပေါ်မှာ ရေသောက်နေတာကို မြင်တွေ့ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုထူးဆန်းတဲ့အိပ်မက်ကို မြင်တဲ့အခါ သူမဟာ သူမရဲ့ခင်ပွန်းနဲ့အတူ “ဗေဒင်ဆရာ” ရွာက ပညာရှိပညာရှင်ဆီ အိပ်မက်ရဲ့အဓိပ္ပာယ်ကို ရယူဖို့ သွားရောက်ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ ဗေဒင်ဆရာရဲ့အိမ်မှာ တခြားဧည့်သည်တွေ ရှိနေပါတယ်။ အိပ်မက်ရဲ့ဖော်ပြချက်ကို လူအများက ရယ်မောကြပေမယ့် ပညာရှင်က သူတို့ကို ရပ်တန့်စေခဲ့ပါတယ်။ ဇနီးမောင်နှံကို ဖြည်းဖြည်းချင်းခေါ်ပြီး သူက “တစ်နေ့မှာ ‘ကြီးကျယ်တဲ့ ပညာရှိ’ ဖြစ်လာမယ့် ဧည့်သည်တစ်ယောက် သင့်အိမ်ကို လာလိမ့်မယ်။ ဒါပေမယ့် အခုမဟုတ်တော့ဘူး၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူ့ဝိညာဉ်က ရယ်မောခြင်းနဲ့အတူ လွင့်မျောသွားပြီ… ဒါပေမယ့် သူဟာ နာမည်ကြီးလာလိမ့်မယ်” လို့ ပြောပါတယ်။
စုံတွဲဟာ စိတ်ရှုပ်ထွေးပြီး ဝမ်းနည်းနေတဲ့စိတ်နဲ့ ပြန်ရောက်လာကြပါတယ်။ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ အဲဒီပရောဖက်ပြုချက်ကို သူတို့ မေ့သွားကြပါတယ်။ ရုတ်တရက် တစ်နေ့မှာ နကော်နီလို့ အမည်ပေးထားတဲ့ ချစ်စရာကောင်းတဲ့ သားတစ်ယောက် မွေးဖွားလာခဲ့ပါတယ်။
အိမ်မှထွက်ခွာခြင်း
နေကာ်နီ အသက် ငါးနှစ် သို့မဟုတ် ခြောက်နှစ်အရွယ်တွင် သူ့အဖေသည် သစ်ခုတ်သမားတစ်ဦးနှင့်အတူ တောထဲတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ လပေါင်းများစွာကြာသော်လည်း သူပြန်မလာခဲ့ပေ။ ထို့နောက် သူ့အမေသည် နကော်နီကို သူ့အဖေကိုရှာရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ကောင်လေးသည် တောသို့ရောက်ပြီး သူ့အဖေကိုတွေ့သောအခါ အမှန်အတိုင်းပြောမည့်အစား သူက “အဖေ၊ အမေ အိမ်ကထွက်သွားပြီ။ သူမ နောက်အိမ်ထောင်ပြုသွားပြီလို့ ကြားတယ်” ဟု ပြောခဲ့သည်။
ဝမ်းနည်းနေသော အဖေသည် သူ့သားကို ငွေအချို့နှင့်အတူ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။
သူ အိမ်ပြန်ရောက်သောအခါ နကော်နီသည် သူ့အမေအား “အမေ၊ အဖေ ပြန်မလာတော့ဘူး။ အဲဒီမှာ သူ နောက်အိမ်ထောင်ပြုသွားပြီ” ဟု ပြောခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် သားဖြစ်သူ၏ လိမ်ညာမှုကြောင့် ရှုပ်ထွေးသွားသော ခင်ပွန်းနှင့်ဇနီးသည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အထင်လွဲမှားကာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကွဲကွာနေခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တစ်နေ့တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ပြန်လာပြီး ဇနီးဖြစ်သူကို ရင်ဆိုင်ကာ အမှန်တရားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဒေါသနှင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုတို့ဖြင့် နာကနင်ကို အိမ်မှ နှင်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် နကော်နီသည် သူ၏ရွာနှင့် မိသားစုကို စွန့်ခွာခဲ့ပြီး လူဆိုးဘဝလမ်းကြောင်းပေါ် လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်။
ကြံခိုးယူခြင်း ခရီးစဉ်
နကော်နီသည် ဝေးလံသောရွာတစ်ရွာသို့ သွားပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်းတစ်ကျောင်းတွင် ခိုလှုံခဲ့သည်။ မကြာမီတွင် သူသည် သူ၏လှည့်ကွက်များဖြင့် လူတိုင်း၏အချစ်တော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တစ်နေ့တွင် သူနှင့် အခြားဘုရားကျောင်းအစေခံ “ကာရကသျှေ” တို့သည် ဘုရားကျောင်းဘေးရှိ ကြံခင်းမှ ကြံများကို ခိုးယူရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ခိုးယူရန်လမ်းတွင် ကာရကသျှေက “ကြံခုတ်ရန် ဘာကိုသုံးမည်နည်း” ဟု မေးခဲ့သည်။
နကော်နီသည် သူ့အိတ်ကပ်ထဲမှ “ကလိုင်ဆောင်” ဟုခေါ်သော စစ်တကောင်းဒူလူကဲ့သို့သော ဓားငယ်တစ်ချောင်းကို ထုတ်ယူခဲ့သည်။
“ဒါနဲ့!”
ကာရကသျှေ အံ့အားသင့်သွားသည်။
“ဒါနဲ့ ကြံကို ဖြတ်လို့ရလား”
နကော်နီက “မင်းရဲ့ဓားက အသံထွက်လိမ့်မယ်၊ ငါဖမ်းမိလိမ့်မယ်။ ဒီကလိုင်ဆောင်နဲ့ ဆွဲရင် ဖြတ်လို့ရတယ်—ကြည့်” ဟု ပြောသည်။
ထိုသို့ပြောပြီး သူသည် ပြိန်းပင်တစ်ပင်ကို ခုတ်လှဲပြီး သူတို့ကို ပြလိုက်သည်။
ကာရကသျှေကို ယုံကြည်ပြီး ဓားအစား ကလပ်သျောင်း နဲ့ ခိုးယူခဲ့တယ်။ နကော်နီလည်း ကြံကို ဓားနဲ့ မြန်မြန်လှီးပြီး ထွက်ပြေးခဲ့တယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ ကာရကသျှေ ဘုရားကျောင်းကို လက်ချည်းပြန်လာတော့ နကော်နီက သရော်ပြီး ပြောလိုက်တယ်။
ယင်ကောင်သတ်ခြင်း လှုပ်ရှားမှု
တစ်နေ့မှာ နကော်နီ ဈေးကနေ ပြန်လာပြီး ဆရာတော်ကို သတိပေးတယ်။
“ဘုရင်က ဆားကို သိမ်းဆည်းထားလို့ မရဘူးလို့ အမိန့်ပေးထားတယ်လို့ ကြားတယ်။ ပြစ်ဒဏ်က ပြင်းထန်လိမ့်မယ်”
ဘုန်းကြီးက စိုးရိမ်လာတယ်။ နကော်နီ အကြံပြုတယ်။
“တစ်ခါဝယ် နည်းနည်းချင်းစီ ဝယ်ပြီး ရေကန်ထဲမှာ ဝှက်ထားရအောင်”
အဲဒီလို ဖြစ်သွားတယ်။
ဒါပေမယ့် လအနည်းငယ်ကြာပြီးနောက် ဆားကိုကောက်ယူလိုက်တဲ့အခါ အိတ်ထဲမှာ ဗလာဖြစ်နေတာကို သူတွေ့လိုက်ရတယ်။ တစ်စေ့မှ မရှိဘူး၊ ငါးကြီးတစ်ကောင်ပဲ ရှိတယ်။
နကောနီက ပြောတယ် –
— “ဒီငါးက ဆားတွေအကုန်စားသွားပြီ!”
ငါးကို ချက်ပြုတ်ပြီး နောက်တစ်နေ့မှာ စားရတော့မယ်။
ဒါပေမယ့် နကောနီက လောဘကြီးပြီး အဲဒီညမှာပဲ ငါးကို စားလိုက်တယ်။ သူက ဆူးတွေနဲ့ မြေကြီးတွေနဲ့ ဖြည့်ပြီး ယင်ကောင်တွေ အများကြီးဖမ်းပြီး အဖုံးအုပ်လိုက်တယ်။
နောက်တစ်နေ့ သူဖွင့်လိုက်တဲ့အခါ ယင်ကောင်အုပ်ကြီးနဲ့ အနံ့ဆိုးတွေ ထွက်လာတယ်။
နကော်နီက ပြောတယ်— “ဒီယင်ကောင်တွေက ငါးတွေကို စားသွားပြီ။ သူတို့ကို သတ်ပစ်ရမယ်!”
ယင်ကောင်သတ်ခြင်း စစ်ဆင်ရေးကြီး စတင်ခဲ့သည်။ ယင်ကောင်တစ်ကောင်က ဘုန်းကြီးရဲ့ နှာခေါင်းပေါ် ရပ်နားတဲ့အခါ သူကိုယ်တိုင် နကော်နီကို သတ်ဖို့ ပြောခဲ့တယ်။
နကော်နီက ဓားဖျားနဲ့ ရိုက်လိုက်တယ်။ ဘုန်းကြီးရဲ့ နှာခေါင်းပေါက်ပြီး သွေးတွေ စီးကျလာပြီး နောက်ဆုံးမှာ ဆေးသမားတွေက အကူအညီတောင်းခဲ့တယ်။
မှော်တုတ်ရဲ့ မှော်ပညာ
ဘုန်းကြီးကျောင်းကနေ နှင်ထုတ်ခံရပြီး နကော်နီဟာ ဦးတည်ရာမဲ့၊ အုပ်ထိန်းသူမဲ့၊ လုံးဝအထီးကျန်သူတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့တယ်။ အရှေ့ဘက်ကို လျှောက်သွားရင်း ထူးဆန်းတဲ့ အတွေးတစ်ခု သူ့စိတ်ထဲ ရောက်လာတယ်။ လူတွေကို လိမ်လည်ရင်တောင် ခဏတော့ အသက်ရှင်နိုင်တယ်။
ကျောင်းမှာရှိစဉ်က ပါးနပ်မှုနဲ့ လှည့်စားမှုတွေကြောင့် ငွေအနည်းငယ်စုဆောင်းနိုင်ခဲ့ပြီး သူဟာ ထူးဆန်းတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုကို စတင်ခဲ့ပါတယ်။ ဈေးကနေ ဝက်သားအနည်းငယ်ဝယ်ပြီး အသားတွေကို ကန်ချီထဲမှာ လိပ်ပြီး မီးနဲ့ရှို့ပြီး အသားတုတ်တွေအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီတုတ်တွေကို ဆန်ခြောက်ဖို့အသုံးပြုတဲ့ ခြင်းတောင်းလိုမျိုး ပြားချပ်ချပ်အရာဝတ္ထုဖြစ်တဲ့ ဖယာ ဒါမှမဟုတ် တိုလိုင်းရဲ့ အခေါက်တွေထဲမှာ ဝှက်ထားခဲ့ပါတယ်။ ပြီးတော့ သူဟာ တုတ်တစ်ချောင်းကို ကိုင်ဆောင်ထားပါတယ်။
သူ့ရဲ့ ဖယာလိပ်ကို ပခုံးပေါ်မှာတင်ပြီး လက်ထဲမှာ တုတ်ကိုင်ကာ နကောနီရွာထဲကို ဝင်ပြီး “ဝက်သားကန်ဂျူး ဖောလ်-အာ-အာ-ရိုယာစု-အင်ဆာရို” လို့ အော်ပြောခဲ့ပါတယ်။
(“ဝက်သားတုတ်ရှိတယ်၊ ဘယ်သူယူမှာလဲ။”)
ရွာသားတွေ အံ့အားသင့်သွားကြတယ်—ဒါက ဘယ်လိုအရာမျိုးလဲ။ ဝက်ကို မမြင်ရပေမယ့် အရိုးတွေကို ရောင်းနေတာပဲ!
နကော်နီက “ဒီဖာယာလိပ်မှာ မှော်ပညာရှိတယ်။ ဒီတုတ်နဲ့ ရိုက်ရင် အသားအရိုးတွေ ထွက်လာတယ်!” လို့ ပြောတဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ အံ့အားသင့်မှုက ပိုကြီးလာတယ်။
ကတိပေးထားတဲ့အတိုင်း တုတ်နဲ့ တစ်ချက်ရိုက်လိုက်တာနဲ့ အရိုးတစ်ချောင်း ဖာယာလိပ်ထဲကနေ ထွက်လာတယ်! အားလုံး အံ့အားသင့်သွားကြတယ်။ တချို့က ဝယ်ဖို့တောင် စလုပ်ကြတယ်။
သတင်းက ရွာသူကြီးဆီ ရောက်သွားတယ်။ သူက နကော်နီကိုလည်း ဒီအံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ်ကို ကြည့်ဖို့ ခေါ်တယ်။ နကော်နီက ရွာသူကြီးရှေ့မှာ အဲဒီလှည့်ကွက်ကို ထပ်ပြပြန်တယ်။
ရွာသူကြီးက မှော်တုတ်နှင့် ဇီးကွက်ကို ဈေးကြီးကြီးဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ နကော်နီသည် အံ့အားသင့်သော အကြည့်များနှင့် လိမ်လည်မှုဇာတ်လမ်းကို ချန်ထားခဲ့ပြီး ရွာမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။
ပြာအောက်တွင် ဝှက်ထားသော ရတနာ
“ပြာများ ပျံဝဲရာ၊ အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ရတနာသည် ရှိသည်။”
“ပြာများ ပျံဝဲရာအရပ်၌ အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ရတနာ ရှိသည်။”
နကော်နီသည် ကျောင်းတွင် နေထိုင်စဉ် ဤစကားပုံကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ကြားဖူးသော်လည်း ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်ကို တစ်ခါမျှ နားမလည်ခဲ့ပါ။ ယခုအချိန်သည် သူ့အချိန် ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။
နကော်နီဟာ ပြာပုံတစ်ခုလုပ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။ ရွာနဲ့ဝေးတဲ့ တောအုပ်တစ်ခုမှာ။ ညနေတိုင်း သူ တိတ်တိတ်လေးသွားပြီး ပြာအိတ်တွေ စုဆောင်းနေတယ်။
တစ်နေ့မှာ ပြာတွေ စုဆောင်းနေတုန်း ညဉ့်နက်နေပြီ။ လမ်းဆုံတစ်ခုကို ရောက်တဲ့အခါ ညောင်ပင်ရဲ့ အကိုင်းပေါ်တက်ပြီး ပြာအိတ်ကို သစ်ပင်ကနေ ကောက်ယူကာ လှဲအိပ်လိုက်တယ်။
ရုတ်တရက် ညသန်းခေါင်ယံမှာ အောက်က အသံတချို့ကြောင့် သူ နိုးလာတယ်။ သူ သစ်ကိုင်းမှာ ပုန်းနေတုန်း လူတစ်စု အောက်မှာ ဝိုင်းထိုင်နေတာကို တွေ့လိုက်ရတယ်။ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်က ကုန်းမြင့်တစ်ခုပေါ်မှာ ထိုင်ပြီး “ခွဲလိုက်” လို့ အမိန့်ပေးနေတယ်။ လူတိုင်းရှေ့မှာ အမှိုက်ထုပ်လေးတွေ ချထားပေးတယ်။ အားလုံးက ပိုက်ဆံတွေနဲ့ ပြည့်နေပုံရတယ်။
သူတို့ ထပ်ခါထပ်ခါ မျှဝေနေကြပေမယ့် ဘယ်သူမှ ကျေနပ်မှု မရှိကြဘူး။
နကော်နီက ဒီအခွင့်အရေးကို အသုံးချခဲ့တယ်။ သူက အကြီးအကဲရဲ့ မျက်လုံးရှေ့မှာ သစ်ပင်ပေါ်က ပြာတွေကို ဖြန်းပေးခဲ့တယ်။ သူ အော်ဟစ်လိုက်တဲ့အခါ တခြားသူတွေရဲ့ မျက်လုံးထဲမှာ ပြာတွေ ထပ်ဖြန်းပေးခဲ့တယ်။ အရာအားလုံး ပြာတွေနဲ့ ဖုံးလွှမ်းသွားတဲ့အခါ လူတိုင်းက ရေရှာဖို့ လမ်းကြောင်းလွဲသွားကြတယ်။
နကော်နီက သစ်ပင်ပေါ်က ဆင်းလာပြီး ပိုက်ဆံနဲ့ လက်ဝတ်ရတနာတွေအားလုံးကို မြန်မြန်ထုပ်ပိုးပြီး တောအုပ်ရဲ့ မှောင်မိုက်ထဲကို တစ်ပြားတစ်ချပ်မှ မချန်ထားဘဲ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့တယ်။
မစင်ထဲမှာ ဝှက်ထားတဲ့ ကျောက်မျက်ရတနာအိုး
ဓားပြဆီက ရလာတဲ့ ပိုက်ဆံနဲ့ နကော်နီဟာ ရွာခုနစ်ရွာကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ရပ်ကွက်အသစ်တစ်ခုကို ရောက်ရှိခဲ့တယ်။ သူ့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်မှာ ပြောင်းလဲမှုများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တယ်။ သူ့မျက်နှာက အခုဆိုရင် အနည်းငယ် ကျက်သရေရှိပြီး သူ့ခန္ဓာကိုယ်ကလည်း အသားနဲ့ သွေးနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတယ်။
အခုတော့ သူဟာ အမျိုးသမီးငယ်တစ်ယောက်နဲ့ လက်ထပ်ပြီး မိသားစုတစ်ခု တည်ထောင်ခဲ့တယ်။ အချိန်တွေ ကုန်လွန်လာခဲ့တယ် – တစ်နှစ်၊ နှစ်နှစ်၊ သုံးနှစ်… ငါးနှစ်အကြာမှာပေါ့။ ပြီးတော့ သူစုဆောင်းထားတဲ့ ငွေတွေဟာ နေ့တိုင်း အရည်ပျော်ကျလာတယ်။
နကော်နီဟာ အကြံဥာဏ်အသစ်တစ်ခု ရခဲ့တယ်။ သူဟာ အနီးနားက ရွာတစ်ရွာက နွားတစ်ကောင်ကို ဝယ်ခဲ့တယ်။ မနက်ခင်းမှာ နွားတင်းကုပ်ကို သွားပြီး အကြွေစေ့တွေကို မစင်ထဲမှာ တိတ်တိတ်လေး ဝှက်ထားလိုက်တယ်၊ ပြီးတော့ မစင်ကို လူတိုင်းရှေ့မှာ ကောက်ယူပြီး မြစ်ထဲမှာ ဆေးကြောခဲ့တယ် – အကြွေစေ့တွေပေါ့! သူက အကြွေစေ့တွေကို ဒီနွားရဲ့ မစင်ထဲမှာ ရှာတွေ့နိုင်တယ်လို့ ပြောတယ်!
ရွာသားတွေ အံ့အားသင့်သွားကြတယ်။ တစ်နေ့မှာ နကော်နီဟာ သူ့ဇနီးကတစ်ဆင့် ဆန်ခွံထဲက ဒင်္ဂါးပြားတွေကိုတောင် ရေတွက်ခဲ့တယ်—
—”ဆန်ခွံတစ်ချပ်၊ ဆန်ခွံနှစ်ချပ်…”
အိမ်နီးချင်းအိမ်ကလူတွေက ဒီမိသားစုမှာ မှော်ပညာရှိတယ်လို့ ယုံကြည်ကြတယ်။
တစ်နေ့မှာ အိမ်နီးချင်းအိမ်က ချမ်းသာတဲ့ အိမ်ရှင်တစ်ယောက်က ဒီနွားမကို ဝယ်ဖို့ စိတ်ဝင်စားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့တယ်။ အစပိုင်းမှာ နကော်နီက သဘောမတူခဲ့ပေမယ့် နောက်ပိုင်းမှာ နွားကို အရမ်းမြင့်တဲ့ဈေးနဲ့ ရောင်းလိုက်တယ်။ နွားတွေရောင်းတာ၊ ယုံကြည်မှုရောင်းတာ၊ လိမ်လည်မှုအဆင့်သစ်တစ်ခုကို အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်အောင်လုပ်တာ၊ နကော်နီ။
Marma Folktale — Trickster of the Hills: The Tale of Na Ka Ning
Just as Bengali literature celebrates the wit and humor of Gopal Bhar, Birbal, Nasruddin Hodja, or Thak Chacha, the Marma oral tradition boasts a remarkable character named Na Ka Ning. His stories sparkle with mischief, irony, and earthy humor. In Marma culture and folklore, Na Ka Ning is a symbolic figure representing the sly, the liar, the cheater—the quintessential trickster who makes his way through life by deception and wit.
The Birth
In a remote hill village, a childless couple had been living together for many years. Life was hard, but their love for each other never wavered. Their only sorrow? They had no children.
One night, the wife had a strange dream: she saw a giant straddling the sea, drinking from it with his face down! Disturbed and bewildered, she and her husband went to consult the village wise man, known as the Bidang Chara.
The sage’s hut was already crowded with visitors. As the wife shared her dream, some people burst out laughing—but the sage silenced them. Drawing the couple closer, he said:
“One day, a child will be born to you—he will be known as a great wise man. But not yet. For now, his soul is floating in the realm of laughter. Still, he will be famous.”
The couple left puzzled and somber. Time passed, and the prophecy faded from their minds. Then, one day, a bright-eyed baby boy was born. They named him Na Ka Ning.
Leaving Home
When Na Ka Ning was about five or six, his father went off with a logging crew into the deep jungle. Months passed, but he never returned. The mother, growing anxious, sent her young son to find his father.
Na Ka Ning found him, but instead of the truth, he said:
“Father, mother has left home. I heard she’s married someone else.”
Heartbroken, the father handed him some money and sent him back.
To his mother, Na Ka Ning said:
“Mother, Father’s not coming back. He’s taken another wife in the jungle.”
Believing their son’s lies, the parents spent years estranged from each other. When the father finally returned and the truth came out, both parents—furious and ashamed—threw Na Ka Ning out of the house.
And so, he left his home and village, setting off on a lifelong path of cunning and trickery.
The Sugarcane Heist
In a far-off village, Na Ka Ning took refuge in a Buddhist monastery. With his quick wit and charm, he soon became everyone’s favorite. One day, he and another monk named Kargase conspired to steal sugarcane from the monastery’s nearby field.
On the way, Kargase asked,
“What will you use to cut the cane?”
Na Ka Ning pulled a small klai-song (a bamboo sliver, like a dull cutting stick) from his pocket.
“This!”
Kargase was skeptical.
“That thing? You can’t cut cane with that!”
Na Ka Ning replied,
“Your knife will make noise—we’ll get caught. This stick can slice quietly. Watch!”
He demonstrated on a taro plant, slicing it easily. Impressed, Kargase left his knife behind and began cutting cane with the stick. Meanwhile, Na Ka Ning used a real knife, harvested the cane quickly, and vanished.
Back at the monastery, when Kargase returned empty-handed, Na Ka Ning smirked:
“You found nothing? Fine, I’ll give you two pieces. Here you go!”
The Great Fly Massacre
One day, Na Ka Ning came back from the market and warned the head monk:
“Word is, the king has banned hoarding salt. The punishment is severe!”
Alarmed, the head monk listened to Na Ka Ning’s plan:
“Let each of us buy small amounts of salt and hide it in the pond.”
They did exactly that.
Two months later, when they retrieved the sacks, they found them empty—no salt, just a fat rohu fish.
Na Ka Ning declared:
“That fish ate all the salt!”
The fish was cooked for the next day’s meal. But that very night, Na Ka Ning, unable to resist temptation, secretly devoured the entire fish. To hide his deed, he filled the pot with bones, scraps, and a swarm of trapped flies, then closed the lid.
Next morning, when the monk lifted the lid, out flew a horde of buzzing flies, leaving behind a stench.
Na Ka Ning exclaimed:
“These flies ate the fish! We must kill them all!”
A grand fly-hunting campaign ensued. When one fly landed on the monk’s nose, he urged Na Ka Ning to strike it.
WHACK! Na Ka Ning smashed it with a heavy pestle—breaking the monk’s nose and drawing blood. A healer had to be summoned to save the day.
The Magic Stick and the Skewers
Expelled from the monastery, Na Ka Ning became a wandering drifter—no destination, no protector, utterly alone. But his mind was fertile.
With the money he’d slyly saved while at the monastery, he devised a new business. He bought chunks of pork, skewered and roasted them over fire, then hid them inside a fayahlih—a flat bamboo basket used to dry rice—and carried it along with a cane stick.
Walking into a village, he cried out:
“Wasa kangyu folooooo roasingsaro?”
(“Fresh pork skewers! Anyone want one?”)
The villagers were baffled—no sign of pigs, yet he sold skewers?
Na Ka Ning explained:
“This basket holds a secret. With this magic stick, when I tap the basket—it gives out skewers!”
He tapped it—and out came a skewer.
People were amazed.
News reached the village chief, who summoned Na Ka Ning. Once again, he demonstrated the trick, and the chief, awestruck, bought the magic stick and basket for a hefty price.
Na Ka Ning quietly vanished from the village, leaving behind a trail of bewildered faces and a brand-new folktale.
The Treasure Beneath the Ashes
“Where the ashes rise, there lies the hidden jewel.”
(Marma proverb)
Na Ka Ning had heard this many times in the monastery, but only now did it strike him with meaning.
He began gathering sacks of ashes and storing them deep in the jungle. One night, while hiding in a tree with a sack of ashes, he heard voices below.
Peering through the branches, he saw a gang of robbers dividing their loot under the tree. Their leader shouted commands while gold and coins were being laid out.
This was Na Ka Ning’s chance.
He threw ashes straight into the leader’s eyes, then into the others’. Blinded and panicked, they ran in search of water.
Na Ka Ning climbed down, scooped up all the treasure, and disappeared into the forest—without leaving behind even a single coin.
The Dung-Gold Cow
With the loot from the robbers, Na Ka Ning crossed seven villages and arrived at a new settlement. He looked different now—stronger, wealthier, more refined.
He married a young woman and started a new life. Years passed—one, two, five—and his hoarded money began to run out.
So he hatched a new plan.
He bought a cow from a nearby village. Every morning, he would secretly hide coins in the cow dung, then pretend to “find” them while cleaning the shed.
“Look! This cow’s dung gives coins!”
He even placed coins inside bundles of harvested paddy and staged a counting session with his wife.
Their neighbors overheard:
“One bundle, two bundles…”
Word spread—“This family has magic!”
Eventually, a rich neighbor offered to buy the cow. After some fake hesitation, Na Ka Ning sold it for an exorbitant price.
Another round of deception complete—Na Ka Ning once again fooled an entire village.
মারমা রূপকথা — ন ক নিং
বাংলা সাহিত্যে গোপাল ভাঁড়ের গল্প, বীরবলের হাল খাতা, হোজ্জা নাসিরুদ্দীনের গল্প সম্ভার, ঠক চাচার কাহিনী যেমন হাস্যরস সমৃদ্ধ এক একটি অনবদ্য সৃষ্টি, অনুরূপভাবে মারমা লোকসাহিত্যে ন ক নিং-ও একটি টক-মিষ্টি- ঝালে ভরা অপরূপ সৃষ্টি। ন ক নিং জীবনভর প্রতারণার আশ্রয়ে কিভাবে জীবন যাপন করেছে তারই একটি জীবন কাহিনী ভিত্তিক গল্প সম্ভার। মারমা সমাজে ও সাহিত্যে ঠক, প্রতারক, মিথ্যুক ইত্যাদি প্রকৃতির প্রতীকরূপে সর্বাধিক পরিচিত ন ক নিং।
জন্মকথা
এক পাহাড়ি গ্রামের নিঃসন্তান এক দম্পতি দীর্ঘদিন যাবত একসাথে বাস করছিলেন। অভাব ছিল, তবে ভালবাসায় ঘাটতি ছিল না। একটাই দুঃখ—তাদের কোনো সন্তান নেই।
এক রাতে স্ত্রী এক অদ্ভুত স্বপ্ন দেখলেন—দেখলেন এক বিশালাকায় মানুষ সাগরের দুই পাড়ে দুই পা রেখে উপুড় হয়ে জল পান করছে! এতটা বিস্ময়কর স্বপ্ন দেখে তিনি স্বামীর সঙ্গে “বিদাং ছারা”র—গ্রামের বিজ্ঞ পণ্ডিতের কাছে গেলেন স্বপ্নের ব্যাখ্যা জানতে।
বিদাং ছারার ঘরে তখন আরও কিছু দর্শনার্থী ছিলেন। স্বপ্নের বিবরণ শুনে অনেকেই হেসে ফেলল, কিন্তু পণ্ডিত তাদের থামালেন। ধীরে স্বামী-স্ত্রীকে কাছে ডেকে বললেন,
— “তোমাদের ঘরে একদিন এমন এক অতিথি আসবে, যিনি পরিণত হয়ে ‘মহাজ্ঞানী’ নামে পরিচিতি লাভ করবেন। তবে এখন নয়, কারণ তার আত্মা হাস্যরসে উড়ে গেছে… তবুও সে বিখ্যাত হবে।”
বিভ্রান্ত আর দুঃখভারাক্রান্ত মনে দম্পতি ফিরে এলেন। সময় গড়াল, সেই ভবিষ্যদ্বাণী একসময় ভুলে গেলেন তারা। হঠাৎ করেই একদিন জন্ম নিল ফুটফুটে এক পুত্র—নাম রাখা হল: ন ক নিং।
গৃহত্যাগ
ন ক নিং যখন পাঁচ-ছয় বছরের, তখন তার পিতা কাঠ কাটার দলের সঙ্গে জঙ্গলে কাজে গেলেন। বহু মাস পেরিয়ে গেল, কিন্তু ফিরে এলেন না তিনি। মা তখন ছোট ন ক নিং-কে পাঠালেন বাবাকে খুঁজে আনতে।
ছেলে জঙ্গলে পৌঁছে বাবাকে খুঁজে পেলেও, সত্য বলার বদলে সে বলল,
— “বাবা, মা নাকি বাড়ি ছেড়ে চলে গেছেন। শুনেছি তিনি আবার বিয়ে করেছেন।”
বিষণ্ণ পিতা কিছু টাকাপয়সা দিয়ে ছেলেকে পাঠালেন ফিরে।
বাড়ি ফিরে এসে এবার ন ক নিং মা’কে বলল,
— “মা, বাবা আর ফিরবেন না। উনি ওখানেই আরেকটি বিয়ে করেছেন।”
এইভাবে ছেলের মিথ্যে কথায় বিভ্রান্ত হয়ে স্বামী-স্ত্রী একে অপরকে ভুল বুঝে দীর্ঘ কয়েক বছর বিচ্ছিন্ন হয়ে রইলেন। অবশেষে একদিন পিতা ফিরে এসে স্ত্রীর মুখোমুখি হয়ে সত্য প্রকাশ পেলে, রাগে-দুঃখে তারা ন ক নিং-কে ঘর থেকে বের করে দিলেন।
এভাবেই ন ক নিং ছাড়ল নিজের গ্রাম ও সংসার—এক ঠগ জীবনের পথে পা রাখল।
আখ চুরির অভিযান
দূর এক গ্রামে গিয়ে এক বৌদ্ধ মন্দিরে আশ্রয় নিল ন ক নিং। শীঘ্রই তার কৌশলে সে হয়ে উঠল সবার প্রিয়। একদিন সে আর মন্দিরের আরেক সেবক “কারগাসে” ঠিক করল, মন্দিরের পাশের আখক্ষেত থেকে আখ চুরি করবে।
চুরি করতে যাওয়ার পথে কারগাসে জিজ্ঞেস করল,
— “তুমি কি দিয়ে আখ কাটবে?”
ন ক নিং পকেট থেকে বের করল একটা ছোট “ক্লাইসং”—চাটগাঁর ডুলুর মতো কিছু।
— “এই দিয়েই!”
কারগাসে বিস্মিত।
— “এটা দিয়ে আখ কাটা যায় নাকি?”
ন ক নিং বলল,
— “তোমার ছুরি শব্দ করবে, ধরা পড়ে যাব। এই ক্লাইসং দিয়ে টান দিলেই কাটা যায়—দেখো।”
বলেই কচু গাছ কেটে দেখাল।
কারগাসে বিশ্বাস করে ছুরির বদলে ক্লাইসং দিয়ে চুরি শুরু করল। আর ন ক নিং ছুরি দিয়ে তাড়াতাড়ি আখ কেটে পালিয়ে গেল। পরে মন্দিরে ফিরে যখন কারগাসে খালি হাতে এল, তখন ন ক নিং কটাক্ষে বলল,
— “তুমি কিছুই পেল না? দু’টো দিচ্ছি—এই নাও!”
মাছি নিধন অভিযান
একদিন ন ক নিং বাজার থেকে ফিরে বিহারাধ্যক্ষকে সতর্ক করল,
— “শুনেছি, রাজার নির্দেশ—লবণ মজুদ করা যাবে না। শাস্তি হবে কঠোর।”
ভান্তে চিন্তায় পড়লেন। ন ক নিং-ই পরামর্শ দিল,
— “একজন করে একটু একটু করে কিনে, সব পুকুরে লুকিয়ে রাখি।”
তেমনই হল।
তবে মাস দুয়েক পর যখন লবণ তুলল, দেখা গেল বস্তা ফাঁকা! একটাও দানা নেই, শুধু একটি মোটা রুই মাছ।
ন ক নিং বলল,
— “এই মাছ সব লবণ খেয়ে ফেলেছে!”
মাছ রান্না হল, পরদিন খাওয়া হবে।
কিন্তু ন ক নিং সেই রাতেই লোভে পড়ে মাছ খেয়ে ফেলল। কাঁটা আর ময়লা ভরে অনেক মাছি ধরে ঢাকনা দিয়ে রেখে দিল।
পরদিন ভান্তে খুলতেই বের হল একঝাঁক মাছি আর দুর্গন্ধ!
ন ক নিং বলল,
— “এই মাছিরাই মাছ খেয়েছে। মারতে হবে!”
মহা মাছি নিধন অভিযান শুরু হল। এমনকি এক মাছি যখন ভান্তের নাকে বসল, তিনি নিজেই ন ক নিং-কে বললেন মারতে।
ন ক নিং দিল এক ঘা ঢেঁকির মুলো দিয়ে! ভান্তের নাক ফেটে রক্ত, শেষে কবিরাজ ডেকে রক্ষা!
যাদুর ছড়ির কেরামতি
বিহার থেকে বিতাড়িত হয়ে ন ক নিং হয়ে পড়ল এক ভবঘুরে—গন্তব্যহীন, অভিভাবকহীন, সম্পূর্ণ একা। পূর্ব দিকে হেঁটে যেতে যেতে তার মাথায় খেলে গেল এক অদ্ভুত বুদ্ধি—লোক ঠকিয়ে হলেও তো কিছুদিন বেঁচে থাকা যায়!
বিহারে থাকাকালীন চাতুরী আর প্রতারণায় জমিয়ে রাখা কিছু টাকায় সে শুরু করল এক অভিনব ব্যবসা। বাজার থেকে কেনা হল কয়েক সের শূকরের মাংস, কেটে নেওয়া হল বড় বড় টুকরো, কঞ্চিতে গেঁথে তা আগুনে ঝলসিয়ে বানানো হল মাংসের শিক। এসব শিক লুকিয়ে রাখা হল একটি ফ্যায়া বা তলইয়ের ভাঁজে—ধান শুকানোর জন্য ব্যবহৃত ঝুড়ির মতো এক চ্যাপ্টা বস্তু। আর সঙ্গে থাকল একটি ছড়ি।
ফ্যায়ালীহ্ কাঁধে নিয়ে, ছড়ি হাতে, ন ক নিং গ্রামে ঢুকে হাঁক ছাড়ল,
— “ওয়াসা কাংয়ু ফোল-অ-অ-অ রোয়াসু-ইংসারো?”
(“শূকরের শিক আছে, কেউ নেবেন?”)
গ্রামের লোকজন হতবাক—এ কেমন জিনিস! শূকর দেখা যায় না, অথচ শিক বিক্রি করছে!
তাদের বিস্ময় আরও বাড়ল যখন ন ক নিং বলল,
— “এই ফ্যায়ালীহ্-এ যাদু আছে। এই ছড়ি দিয়ে পিটালে মাংসের শিক বের হয়!”
এবং কথামতো ছড়ি দিয়ে এক চোট মারতেই ফ্যায়া থেকে বের হল একটি শিক! সবাই চমকে উঠল। কেউ কেউ কিনতেও শুরু করল।
খবর পৌঁছাল গ্রামের প্রধানের কাছে। তিনিও এই অলৌকিক কাণ্ড দেখতে ডাকলেন ন ক নিং-কে। প্রধানের সামনে আবারও সেই কৌশল দেখিয়ে দিল ন ক নিং।
গ্রামপ্রধান যাদুর ছড়ি ও ফ্যায়ালীহ্ কিনে ফেললেন মোটা দামে। আর ন ক নিং সেই গ্রাম ছেড়ে গা ঢাকা দিল, পিছনে ফেলে গেল কিছু অবাক চাহনি আর এক ধোঁকাবাজের গল্প।
ছাই–এর নিচে লুকানো রত্ন
“ওয়াইছু অথু ফ্রিব ক্রি, প্রাবুং থিমা সুইলুংখি। মিঃসিঃ সাম্যা, নঃকু বইতপ লা”
— অর্থাৎ, “যেখানে ছাই উড়ে, সেখানেই লুকায় অমূল্য রতন।”
এই প্রবচন বিহারে থাকা অবস্থায় বহুবার শুনেছে ন ক নিং, কিন্তু সে অর্থ কখনও তলিয়ে দেখেনি। এবার বোধহয় সময় এসেছে তার।
ন ক নিং সিদ্ধান্ত নিল—সে তৈরি করবে ছাই-এর স্তূপ। লোকালয় থেকে দূরে, নির্জন এক জঙ্গলে। প্রতিদিন সন্ধ্যায় গোপনে গিয়ে সে সেখানে জড়ো করতে লাগল বস্তাভর্তি ছাই।
একদিন ছাই সংগ্রহ করতে করতে অনেক রাত হয়ে গেল। নির্জন এক চৌরাস্তায় পৌঁছে সে বটগাছের ডালে উঠে ছাইয়ের বস্তা গাছে তুলে নিয়ে শুয়ে পড়ল।
হঠাৎ গভীর রাতে নিচে কিছু শব্দে তার ঘুম ভাঙল। ডালে লুকিয়ে দেখল—নিচে এক দল মানুষ গোল হয়ে বসেছে। একজন সর্দার ঢিবির উপর বসে নির্দেশ দিচ্ছে, “ভাগ করো!” সবার সামনে বিছানো হচ্ছে ছোট ছোট পুঁটলি—সবই যেন টাকাকড়িতে ভর্তি!
তারা বারবার ভাগ করছে, কিন্তু কেউ সন্তুষ্ট নয়।
এই সুযোগটাই নিল ন ক নিং। গাছ থেকে ছাই ছিটিয়ে দিল সর্দারের চোখে! সে আর্তনাদ করে উঠতেই আরও ছাই ছিটিয়ে দিল বাকিদের চোখে। চারদিক ছাই-ছাই হয়ে গেলে, সবাই দিগভ্রান্ত হয়ে দৌড়ে গেল পানি খুঁজতে।
ন ক নিং গাছ থেকে নেমে এল, দ্রুত সমস্ত টাকা ও গয়না গুছিয়ে জঙ্গলের অন্ধকারে মিলিয়ে গেল—একটি পয়সাও ফেলে না রেখে।
গোবরে লুকানো রতনের হাঁড়ি
ডাকাতের কাছ থেকে পাওয়া টাকায় ন ক নিং পেরিয়ে গেল সাত গ্রাম, পৌঁছাল এক নতুন পাড়ায়। দেহে-মনে অনেক পরিবর্তন এসেছে। চেহারায় এখন একটু সম্ভ্রান্ত ভাব, গায়ে রক্ত-মাংস।
এবার সে বিয়ে করল এক তরুণীকে, শুরু করল সংসার। সময় পেরিয়ে গেল—এক বছর, দু বছর, তিন… দেখতে দেখতে পাঁচ। আর তার জমিয়ে রাখা টাকা রোজ রোজ গলতে লাগল।
ন ক নিং নতুন বুদ্ধি আঁটল। পাশের গ্রাম থেকে একটি গাভী কিনল। প্রত্যুষে সে গোশালায় গিয়ে গোপনে গোবরের মধ্যে কয়েন লুকিয়ে রাখে, তারপর সবার চোখের সামনে সেই গোবর সংগ্রহ করে নদীতে ধুয়ে দেখায়—মুদ্রা! বলে, এই গাভীর গোবরেই মুদ্রা পাওয়া যায়!
গ্রামের লোকেরা তো হতবাক! একদিন ন ক নিং এমনকি তার স্ত্রীর মাধ্যমে ধানের আঁড়িতে কিছু মুদ্রা রেখে গণনা করতে থাকল—
—”এক আঁড়ি, দুই আঁড়ি…”
পাশের ঘরের মানুষ এসব শুনে বিশ্বাস করল—এই পরিবারে যাদু আছে।
একদিন, পাশের এক ধনী গৃহস্থ এই গাভী কেনার জন্য আগ্রহ প্রকাশ করল। প্রথমে ন ক নিং রাজি না হলেও পরে গরুটিকে আকাশচুম্বী দামে বিক্রি করে দিল। গরু বিক্রি, বিশ্বাস বিক্রি, আর একটা নতুন ধাপের প্রতারণা সফলভাবে সম্পন্ন করল ন ক নিং।